Kıdem Tazminatı: Şartlar, Hesap ve Faiz
Kıdem tazminatına kimler hak kazanır, hesaplama nasıl yapılır, tavan uygulaması nedir? Kıdem tazminatı ve faiz konusunda genel bilgilendirme.
Kıdem tazminatı, belirli şartlarla sona eren iş sözleşmesinde işçinin çalıştığı her tam yıl için bir aylık giydirilmiş brüt ücreti tutarında ödenen tazminattır.
Hak kazanmanın iki temel şartı vardır: en az bir yıllık kıdem ve kanunun kabul ettiği bir fesih sebebi.
Hangi hallerde hak doğar?
- İşverenin haklı sebep dışında feshi
- İşçinin haklı sebeple feshi (ücretin ödenmemesi, sağlık sebepleri, ağır çalışma koşulları)
- Askerlik nedeniyle ayrılma
- Emeklilik veya yaş dışındaki prim/gün şartlarının tamamlanması
- Kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde ayrılması
- İşçinin ölümü halinde mirasçılarına ödenmesi
Hesaplamanın mantığı
Hesapta çıplak ücret değil giydirilmiş brüt ücret esas alınır. Yol, yemek, yakacak yardımı ve düzenli ödenen ikramiye gibi süreklilik gösteren menfaatler ücrete eklenir.
Bir yıldan artan süreler için oranlama yapılır. Ayrıca kanunda öngörülen kıdem tazminatı tavanı, her ödeme dönemi için üst sınır oluşturur.
- Giydirilmiş brüt günlük ücret × 30 = bir yıllık tazminat tutarı
- Toplam kıdem süresi yıl ve artan gün olarak ayrı ayrı hesaplanır
- Tavanı aşan kısım için ödeme yapılmaz
- Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir
Faiz ve talep
Kıdem tazminatına fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek banka faizi işletilir. Bu, diğer işçilik alacaklarından farklı bir faiz türüdür.
Talep, önce arabuluculuk aşamasında yapılır; anlaşma sağlanmazsa iş mahkemesinde dava açılır.