İş Hukuku Uyuşmazlıkları ve İşçilik Alacakları
Fesih türleri, işçilik alacakları, arabuluculuk şartı ve iş mahkemesi süreci. İşçi ve işveren uyuşmazlıklarında genel hukuki bilgilendirme.
İş hukuku uyuşmazlıklarında iki başlık öne çıkar: iş sözleşmesinin nasıl sona erdiği ve bu sona ermeye bağlı alacakların hesabı. Feshin biçimi, hangi alacakların doğacağını doğrudan belirler.
İşçi alacağı ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
Fesih türleri ve sonuçları
İşveren tarafından haklı fesih
Kanunda sayılan ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık hallerinde yapılır; işçi kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanamaz.
İşveren tarafından geçerli fesih
İşletme gerekleri veya yetersizlik nedeniyle yapılır; kıdem ve ihbar tazminatı ödenir, şartları varsa işe iade davası açılabilir.
İşçinin haklı feshi
Ücretin ödenmemesi, sigortasız çalıştırma, mobbing gibi hallerde işçi sözleşmeyi feshedip kıdem tazminatı talep edebilir.
İstifa
Haklı sebep gösterilmeden yapılan istifada kural olarak kıdem ve ihbar tazminatı doğmaz.
Talep edilebilecek başlıca alacaklar
- Kıdem ve ihbar tazminatı
- Ödenmeyen ücret, prim ve ikramiye
- Fazla mesai ücreti
- Yıllık izin ücreti
- Ulusal bayram ve genel tatil ile hafta tatili ücreti
- Kötüniyet tazminatı ve eşit davranmama tazminatı
İspat ve deliller
Ücretin miktarı, çalışma süresi ve fazla mesai gibi konularda ispat yükü çoğu zaman işçidedir. Bordro, banka kayıtları, giriş-çıkış kayıtları, tanık beyanı ve SGK hizmet dökümü belirleyici olur.
İmzalı ve ihtirazi kayıt konulmadan alınan bordrolar, aksi yazılı delille kanıtlanmadıkça işçi aleyhine sonuç doğurabilir.
Zamanaşımı
Kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücretinde zamanaşımı beş yıldır. Ücret ve fazla mesai gibi alacaklarda da beş yıllık süre uygulanır; sürenin başlangıcı alacağın doğduğu tarihtir.